รู้ให้ทัน ก่อนเข่าพังจนต้องผ่าตัด

บทนำ

ข้อเข่าเสื่อมไม่ใช่โรคที่ “เกิดขึ้นทันที”

แต่เป็นโรคที่ ค่อย ๆ ลุกลามเงียบ ๆ

คนไข้จำนวนมากมาพบแพทย์ในวันที่ข้อเข่าเสื่อมไปมากแล้ว

ทั้งที่จริง ๆ เราสามารถชะลอหรือวางแผนรักษาได้ตั้งแต่ระยะแรก

จากประสบการณ์ในการดูแลคนไข้

ผมพบว่า ปัญหาที่ใหญ่ที่สุด ไม่ใช่ความรุนแรงของโรค

แต่คือ ความเข้าใจผิด และ ความกลัว

ที่ทำให้หลายคนพลาดโอกาสในการดูแลเข่าตั้งแต่เนิ่น ๆ

บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อช่วยให้ท่าน

• เข้าใจการเปลี่ยนแปลงของข้อเข่าเสื่อมในแต่ละระยะ
• ตัดสินใจดูแลเข่าอย่างมีข้อมูล
• ไม่กลัวเกินไป และไม่รอจนสายเกินไปครับ

1) เข่าเสื่อมกับผลกระทบของการไม่รักษา “ในแต่ละระยะ”

โรคข้อเข่าเสื่อม มีธรรมชาติของโรคที่เป็น Progressive Disease หรือโรคที่มีการดำเนินไปข้างหน้าเรื่อยๆ หากไม่ได้รับการดูแลที่ถูกต้อง ความเสื่อมจะไม่ได้หยุดอยู่กับที่

การเข้าใจว่า “เราอยู่จุดไหน” จะช่วยให้เราเลือกวิธีรับมือได้ถูกต้อง

ระยะเริ่มต้น (ระยะที่ 1 - 2): ช่วงของการ “ชะลอโรค”

ในระยะนี้ ผิวกระดูกอ่อนเริ่มมีการสึกกร่อนหรือบางลงเล็กน้อย แต่อาจยังไม่เห็นความผิดปกติชัดเจนจากภายนอก

อาการที่พบ:

• รู้สึกตึงๆ ที่ข้อเข่าเมื่อนั่งพับเพียบ หรือนั่งขัดสมาธิ
• มีเสียงดังกรอบแกรบในข้อขณะเคลื่อนไหว
• ปวดเล็กน้อยเมื่อเดินไกลๆ หรือขึ้นลงบันได แต่พักแล้วหาย

ความเสี่ยงหากไม่ดูแล

• เสียโอกาสสำคัญ นี่คือช่วงที่สามารถ “ยืดอายุการใช้งานข้อเข่า” ได้ดีที่สุด

โดยอาจยังไม่ต้องพึ่งยา หรือการผ่าตัด

หากละเลยสัญญาณเล็ก ๆ เหล่านี้ ความเสื่อมอาจดำเนินเร็วขึ้นโดยไม่รู้ตัว

แนวทางการดูแลรักษาขั้นตอนนี้กรุณาอ่านได้ที่บทความ ข้อเข่าเสื่อม คลิ๊ก

ระยะปานกลาง (ระยะที่ 3): เริ่มมีสัญญาณเตือนชัดขึ้น

ช่องว่างระหว่างข้อเข่าเริ่มแคบลงอย่างเห็นได้ชัดในฟิล์มเอกซเรย์ กระดูกอ่อนเริ่มสึกจนถึงเนื้อกระดูกแข็ง

อาการที่พบ:

• ปวดบวมบ่อยขึ้น โดยเฉพาะหลังทำกิจกรรม
• ข้อเข่าเริ่มฝืดตึงในตอนเช้า
• เริ่มรู้สึกว่าขาไม่มั่นคง เวลาลงน้ำหนัก

ความเสี่ยงหากไม่รักษา

• เกิดการอักเสบเรื้อรังของข้อเข่า
• มีน้ำในข้อซ้ำ ๆ ซึ่งน้ำในข้อมีเอนไซม์ที่เร่งการสึกของกระดูกอ่อน
• ทำให้โรคดำเนินเร็วขึ้นกว่าเดิม

แนวทางการดูแลรักษาขั้นตอนนี้กรุณาอ่านได้ที่บทความ ข้อเข่าเสื่อม คลิ๊ก

ระยะรุนแรง (ระยะที่ 4): อาการเริ่มมากขึ้นจนกระทบคุณภาพชีวิต

กระดูกอ่อนสึกจนหมด กระดูกแข็งกระทบกันโดยตรง ช่องว่างระหว่างข้อหายไป

อาการที่พบ:

• ขาโก่งผิดรูปชัดเจน (อาจโก่งออกหรือโก่งเข้า)
• ปวดตลอดเวลา แม้กระทั่งเวลานอน
• เดินได้ไม่ไกล ต้องหยุดพักบ่อยๆ

ความเสี่ยงของการไม่รักษา:

• ข้อเข่าเสียหายถาวร: เมื่อกระดูกเกิดการกระแทกชนกันนานๆ จะเกิดภาวะกระดูกทรุดตัว และกระดูกงอก (Bone Spur) ทำให้การผ่าตัดแก้ไขในอนาคตมีความซับซ้อนมากขึ้น

แนวทางการดูแลรักษาขั้นตอนนี้กรุณาอ่านได้ที่บทความ ข้อเข่าเสื่อม คลิ๊ก

2) เข่าเสื่อมระยะ 4 ไม่ผ่าตัดได้ไหม...จำเป็นต้องผ่าทุกคนหรือไม่?

เมื่อได้ยินว่า “เป็นเข่าเสื่อมระยะสุดท้าย”

หลายท่านมักกังวลและถามว่า

“ต้องผ่าทันทีเลยไหม?”

คำตอบคือ

👉 ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคน และไม่จำเป็นต้องผ่าทันทีเสมอไป

ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น?

การผ่าตัดเข่า ไม่ใช่การผ่าตัดฉุกเฉิน

แต่เป็นการรักษาที่คนไข้สามารถ เลือกเวลาได้เอง

โดยพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น:

• ระดับความเจ็บปวด: บางคนเอกซเรย์ดูแย่มาก แต่ร่างกายปรับตัวได้ดี ไม่เจ็บ ไม่ปวด ก็ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด
• ความพึงพอใจในการใช้ชีวิต: หากท่านเป็นคนสูงวัยที่ชอบอยู่บ้าน ไม่ได้ต้องการเดินทางท่องเที่ยว และพอใจกับการเดินระยะสั้นๆ ในบ้าน ยังพอช่วยเหลือตัวเองได้ การรักษาแบบประคับประคอง (Conservative Treatment) ก็อาจเพียงพอแล้ว แต่หากท่านเป็นคนสูงวัยที่ชอบทำกิจกรรม มีความสุขกับการเคลื่อนไหวท่านอาจพิจารณาการรักษาที่ทำให้คุณภาพชีวิตที่ดีของท่านกลับมาใกล้เคียงเดิมที่สุด
• การตอบสนองต่อการรักษาอื่น: หากกินยา ฉีดยา ทำกายภาพ หรือปรับการใช้ชีวิต แล้วอาการดีขึ้น ก็สามารถชะลอการผ่าตัดออกไปได้

สรุปคือ

ตัวเลขระยะของโรค บอกความรุนแรงของข้อเข่า

แต่ ความจำเป็นในการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับ คุณภาพชีวิตของคนไข้เป็นหลัก

3) ผลเอ็กซเรย์ดูแย่ แต่ยังใช้ชีวิตปกติได้...ก็ยังไม่ต้องรีบผ่าตัด

ต่อเนื่องจากหัวข้อที่แล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุดในการประเมินความจำเป็นในการรักษา คือ

“Clinical Symptoms vs. Radiological Findings”

(อาการทางคลินิก เทียบกับ ผลทางรังสี)

Checklist: เมื่อไหร่ที่ท่านยัง “รอได้” (แม้ฟิล์มจะดูแย่)

หากท่านมีอาการดังต่อไปนี้ ท่านยังสามารถเลือกดูแลรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้:

•  🔲 ยังสามารถเดินทำกิจวัตรประจำวันต่อเนื่องได้เกิน 30 นาที
•  🔲 นอนหลับพักผ่อนได้สนิท ไม่ต้องตื่นมากลางดึกเพราะความปวด
•  🔲 ยาแก้ปวดธรรมดา (เช่น พาราเซตามอล) หรือการนวดเบาๆ ยังสามารถเอาอาการอยู่
•  🔲 ขาที่โก่งเล็กน้อย ไม่ได้ทำให้เสียการทรงตัวหรือล้มง่าย

Checklist: เมื่อไหร่ที่ “ควรเริ่มพิจารณา” การรักษาจริงจัง

•  🔲 กินยาแก้ปวด (NSAIDs) แล้วอาการไม่ดีขึ้นเลย หรือ เริ่มมีผลแทรกซ้อนจากกินยาจนเริ่มมีอาการแสบท้อง
•  🔲 ปวดเข่าจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันพื้นฐานในแต่ละวัน
•  🔲 เริ่มไม่อยากออกไปไหน ไม่อยากไปเที่ยวกับลูกหลาน เพราะกลัวเดินไม่ไหว
•  🔲 รู้สึกซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย จากอาการเจ็บปวดที่รบกวนจิตใจ

ท้ายที่สุด

ความต้องการของคนไข้ เป็นหัวใจของการตัดสินใจ

แพทย์มีหน้าที่ให้ข้อมูลอย่างรอบด้าน เพื่อให้คนไข้เลือกได้อย่างมั่นใจครับ

4) การผ่าตัดในวันที่ร่างกายยังแข็งแรง ปลอดภัยกว่าการรอจนเสี่ยง

หลายคนคิดว่า

“รอให้แก่กว่านี้ เดินไม่ได้จริง ๆ ค่อยผ่า”

แต่ในทางการแพทย์

ยิ่งอายุมาก ความเสี่ยงจากโรคประจำตัวและภาวะแทรกซ้อนก็ยิ่งสูง

เปรียบเทียบความเสี่ยง: ผ่าตัดตอน 65 ปี vs ผ่าตัดตอน 85 ปี

กรณีผ่าตัดในช่วงอายุ 60 - 70 ปี (ที่สุขภาพยังดี):

• หัวใจและปอด: ยังทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ ทนต่อการดมยาสลบหรือบล็อกหลังได้ดี
• โรคประจำตัว: เบาหวาน ความดัน ไขมัน มักจะยังควบคุมได้ง่ายด้วยยา
• ภาวะแทรกซ้อน: ความเสี่ยงเรื่องลิ่มเลือดอุดตัน หรือการติดเชื้อ ต่ำกว่าผู้สูงอายุมากๆ

กรณีรอไปผ่าตัดในช่วงอายุ 80 - 90 ปี:

• ความเปราะบาง (Frailty): ร่างกายเริ่มเสื่อมถอย อาจมีโรคประจำตัว หรือภาวะแทรกซ้อน
• ยาที่ทานประจำ: ผู้สูงอายุหลายท่านทานยาละลายลิ่มเลือด (สำหรับโรคหัวใจ/สมอง) ซึ่งต้องหยุดยาก่อนผ่าตัด
• ความเสี่ยงขณะผ่าตัด: แพทย์อาจต้องใช้เทคนิคพิเศษ หรือใช้เวลาผ่าตัดน้อยที่สุด เพื่อความปลอดภัย ซึ่งอาจจำกัดผลลัพธ์บางอย่าง

ข้อคิด: การผ่าตัดในวันที่ “ยังแข็งแรง” ย่อมปลอดภัยกว่าการผ่าตัดในวันที่ “ความเสี่ยงเพิ่ม” และมี “สถานการณ์บังคับ” ให้ต้องทำ

5) ผลกระทบลูกโซ่: เมื่อการเจ็บข้างหนึ่ง อาจทำให้ “เข่าข้างที่ดี” ต้องเสื่อมตามไปด้วย

ร่างกายมนุษย์มีกลไกการเอาตัวรอดที่น่าทึ่ง เมื่ออวัยวะส่วนหนึ่งบาดเจ็บ ร่างกายจะปรับเปลี่ยนท่าทางเพื่อปกป้องส่วนนั้นโดยอัตโนมัติ ซึ่งในกรณีของเข่าเสื่อม เราเรียกว่า “Compensatory Mechanism”

วงจรที่มีผลให้เกิดการทำลายเข่าข้างดี (The Vicious Cycle)

จุดเริ่มต้น: ท่านปวดเข่า “ข้างขวา”

การปรับตัว: เวลาเดินหรือยืน ท่านจะพยายามทิ้งน้ำหนักลงที่ขา “ข้างซ้าย” ให้มากที่สุด เพื่อเลี่ยงความเจ็บปวด

ผลกระทบ: เข่าข้างซ้าย (ซึ่งเดิมทีปกติดี) ต้องรับภาระน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นเป็น 150-200% ในทุกก้าวย่าง

ผลลัพธ์ปลายทาง: กระดูกอ่อนของเข่าข้างซ้ายเริ่มสึกหรอจากการใช้งานหนัก (Overuse) จนกลายเป็นเข่าเสื่อมทั้งสองข้างในเวลาอันรวดเร็ว

จากเสื่อมข้างเดียว → กลายเป็นเสื่อมสองข้าง

• เข่าข้างดีรับภาระเกิน → เสื่อมตาม
• จากที่อาจผ่าข้างเดียว → ต้องผ่าสองข้าง

ไม่ใช่แค่เข่า...แต่อาจลามไปถึง “หลังและสะโพก”

นอกจากเข่าอีกข้างแล้ว การเดินกะเผลก (Limping gait) จะทำให้กระดูกสันหลังบิดเอียง และสะโพกรับน้ำหนักผิดมุม ส่งผลให้เกิดอาการ:

• ปวดหลังเรื้อรัง
• หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
• ข้อสะโพกเสื่อม

ดังนั้น การรีบรักษาเข่าข้างที่เจ็บ คือการ “ปกป้อง” โครงสร้างร่างกายส่วนอื่นๆ ไม่ให้พังตามไปด้วย

“เมื่อถึงจุดที่ต้องผ่าจริงๆก็อาจต้องตัดสินใจให้ดี เพราะอย่างน้อยอาจจะทำให้ไม่ต้องทำอีกข้างนึง”

6) กล้ามเนื้อลีบจากการไม่ใช้งาน: อุปสรรคสำคัญที่ทำให้ “ฟื้นตัวช้า” หากรอผ่าตัดนานเกินไป

ท่านเคยสังเกตไหมว่า ขาข้างที่ปวดเข่ามักจะมีขนาดเล็กกว่าขาอีกข้าง? นั่นคือภาวะ “กล้ามเนื้อลีบฝ่อ” (Muscle Atrophy)

ทำไมกล้ามเนื้อถึงสำคัญกับการผ่าตัด?

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม คือการเปลี่ยน “อะไหล่” (กระดูก)

แต่ตัวที่ทำหน้าที่ขับเคลื่อนให้ท่านเดินได้ คือ “เครื่องยนต์” (กล้ามเนื้อต้นขา)

หากผ่าตัดเร็ว (กล้ามเนื้อยังแน่น): หลังผ่าตัดเพียง 1-2 วัน ท่านจะสามารถยกขาได้เอง ทรงตัวได้ดี และเดินได้คล่องแคล่วภายในไม่กี่สัปดาห์

หากรอจนกล้ามเนื้อลีบ (Disuse Atrophy):

• หลังผ่าตัด ท่านจะไม่มีแรงยกขา
• ต้องใช้เวลาทำกายภาพบำบัดนาน 3-6 เดือน กว่าจะสร้างกล้ามเนื้อขึ้นมาใหม่ให้พอกับการใช้งาน
• อาจมีข้อจำกัดในการใช้งาน เช่น ขึ้นบันไดไม่มั่นคงเพราะกล้ามเนื้อยังไม่แข็งแรง

ความจริงที่ควรรู้: แพทย์สามารถเปลี่ยนกระดูกให้ท่านได้ แต่แพทย์ไม่สามารถเปลี่ยนกล้ามเนื้อให้ท่านได้ ท่านต้องเป็นคนสร้างมันขึ้นมาเอง ซึ่งการสร้างกล้ามเนื้อในวันที่เจ็บน้อย ย่อมง่ายกว่าวันที่กล้ามเนื้อฝ่อไปแล้ว

7) ข้อได้เปรียบของการผ่าตัดในวันที่ร่างกายยังแข็งแรง

นอกเหนือจากเรื่องกล้ามเนื้อ สรีรวิทยาของร่างกายในแต่ละช่วงวัย ยังมีผลอย่างมากต่อความสำเร็จของการรักษา การตัดสินใจผ่าตัดในช่วงที่ร่างกายยังมีความ “Fresh” มีข้อดีหลายประการ:

คุณภาพของกระดูก :

• ในช่วงวัย 60-70 ปี มวลกระดูกมักจะยังมีความหนาแน่นเพียงพอ ทำให้ข้อเข่าเทียมสามารถยึดเกาะกับกระดูกเดิมได้อย่างมั่นคงแข็งแรง (Strong Fixation) ลดโอกาสการหลุดหลวมในอนาคต

การสมานแผล (Wound Healing):

• ระบบไหลเวียนเลือดและโปรตีนในร่างกายของคนที่สุขภาพยังดี จะช่วยให้แผลผ่าตัดแห้งสนิทไว ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อที่แผล

ความพร้อมทางจิตใจ (Mental Resilience):

• การผ่าตัดใหญ่ต้องการกำลังใจและความอดทนในการฝึกเดิน ผู้ที่ร่างกายยังแข็งแรงมักมีสภาพจิตใจที่พร้อมสู้ มีแรงจูงใจในการกลับไปใช้ชีวิต มากกว่าผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า

8) แนวคิด “One Surgery for Life”: การวางแผนรักษาเพื่อให้เจ็บตัวเพียงครั้งเดียว

เทคโนโลยีทางการแพทย์ในปัจจุบันก้าวหน้าไปมาก โดยเฉพาะวัสดุศาสตร์ ข้อเข่าเทียมรุ่นใหม่ๆ มีความทนทานสูง ผิวสัมผัสเรียบลื่น และสึกหรอช้าลงมาก

อายุการใช้งานของข้อเทียม (Prosthesis Survival)

• อดีต: ข้อเทียมอาจอยู่ได้ 10-15 ปี
• ปัจจุบัน: ด้วยเทคโนโลยีวัสดุและการผ่าตัดที่แม่นยำ ข้อเทียมสามารถใช้งานได้ยาวนาน 15-20 ปี หรือมากกว่านั้น(ขึ้นอยู่กับการใช้งาน)

ทำไมต้องวางแผนให้ดี?

เป้าหมายสูงสุดของศัลยแพทย์กระดูก คือต้องการให้คนไข้ “เจ็บตัวเพียงครั้งเดียวในชีวิต”

• ถ้าผ่าเร็วเกินไป (เช่น อายุ 45-50 ปี): ท่านอาจต้องมาผ่าตัดเปลี่ยนรอบสอง (Revision Surgery) ตอนอายุ 65-70 ปี ซึ่งการผ่ารอบสองจะยากกว่า เสียเลือดมากกว่า และผลลัพธ์อาจไม่ดีเท่ารอบแรก
• ถ้าผ่าช้าเกินไป: ท่านอาจเสียเวลาแห่งความสุขในชีวิตไปโดยเปล่าประโยชน์

ดังนั้น การปรึกษาแพทย์เพื่อหาจุดสมดุล จึงเป็นกุญแจสำคัญ

9) Golden Period: ช่วงอายุที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการผ่าตัด

แม้จะไม่มีกฎตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน 100% แต่จากข้อมูลสถิติและประสบการณ์ทางการแพทย์ ช่วงอายุที่ถือเป็น “Golden Period” หรือนาทีทองของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม มักจะอยู่ในช่วง:

อายุประมาณ 60 - 75 ปี

เหตุผลสนับสนุน:

• คุ้มค่าการใช้งาน (Cost-Effectiveness): เป็นวัยเกษียณที่ยังมีไฟ อยากท่องเที่ยว อยากอุ้มหลาน อยากทำสวน การมีเข่าดีๆ ในช่วงนี้ จะช่วยเติมเต็มความสุขได้สูงสุด
• ความเสี่ยงต่ำ (Low Risk): ร่างกายยังแข็งแรงพอที่จะรับการผ่าตัดได้อย่างปลอดภัย
• ครอบคลุมตลอดอายุขัย (Lifetime Coverage): หากผ่าตัดตอนอายุ 65 ปี ข้อเทียมที่มีอายุ 20 ปี จะอยู่กับท่านไปจนถึงอายุ 85 ปี ซึ่งครอบคลุมช่วงชีวิตส่วนใหญ่แล้ว โดยไม่ต้องกังวลเรื่องการผ่าตัดซ้ำ

(หมายเหตุ: นี่เป็นเพียงเกณฑ์ทั่วไป หากท่านอายุน้อยกว่านี้แต่เข่าพังรุนแรง หรืออายุมากกว่านี้แต่สุขภาพแข็งแรงมาก แพทย์ก็จะพิจารณาเป็นรายบุคคลไป)*

10) บทสรุป: วางแผนอย่างมั่นใจ ด้วยเทคโนโลยีที่ทำให้การผ่าตัด “ปลอดภัยและฟื้นตัวไว”

โรคข้อเข่าเสื่อม ไม่ใช่แค่เรื่องของกระดูกที่สึกหรอ แต่เป็นเรื่องของ “คุณภาพชีวิต” ที่อาจสึกหรอตามไปด้วยหากเราละเลย

การที่ท่านเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็กอาการ ไม่ได้หมายความว่าท่านจะต้องลงเอยด้วยการผ่าตัดเสมอไป แต่การรู้เท่าทันระยะของโรค จะช่วยให้ท่านเป็น “ผู้คุมเกม”

ท่านจะรู้ว่าต้องดูแลตัวเองอย่างไรในวันนี้ เพื่อยืดเวลาการผ่าตัดออกไปให้นานที่สุด

ท่านจะรู้ว่าสัญญาณแบบไหนที่เตือนว่า “รอไม่ได้แล้ว”

และท่านจะสามารถเลือกช่วงเวลาการรักษาที่ดีที่สุด ให้กับตัวเองได้

และข่าวดีที่สุดสำหรับคนไข้ในยุคปัจจุบัน คือหากท่านมีความจำเป็นต้องผ่าตัด ท่านไม่ต้องกังวลเรื่องความเจ็บปวดหรือการพักฟื้นนานๆ เหมือนในอดีต

เพราะปัจจุบันมีเทคโนโลยี การผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery)

และนวัตกรรม หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic-assisted Surgery) เข้ามาช่วยเสริมประสิทธิภาพของศัลยแพทย์

• ความแม่นยำสูง: ช่วยวางตำแหน่งข้อเทียมได้สมบูรณ์แบบ ลดความผิดพลาด
• ปลอดภัยกว่า: เนื้อเยื่อบอบช้ำน้อย เสียเลือดน้อย
• ฟื้นตัวไว: ช่วยให้คนไข้ลุกเดินได้เร็ว และกลับไปใช้ชีวิตปกติได้เร็วกว่าเดิมมาก

อย่าปล่อยให้ความกลัวหรือความเข้าใจผิด

พรากความสุขในการเดินของท่านไป

เพราะสุดท้ายแล้ว

การดูแลเข่า คือการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตของตัวท่านเองครับ

อ่านเพิ่มเติม

การผ่าตัดข้อเข่าเทียม คลิ๊ก

การผ่าตัดข้อเข่าเทียมด้วยหุ่นยนต์ คลิ๊ก

หมายเหตุ (Disclaimer)

เนื้อหาในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับโรคข้อเข่าเสื่อม แก่ประชาชนทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจเบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงแทนคำแนะนำของแพทย์ หรือใช้เพื่อการวินิจฉัยโรคเฉพาะบุคคลได้ หากท่านมีอาการปวดเข่าเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับบุคคลที่สุด